De Andere Wereld van Zondagmorgen

Zondag 20 Februari 2005 7.00 - 8.00 uur Radio 1

Verwerking van het verleden of mensenrechtenshow?

In Marokko houdt sinds december 2004 een Commissie voor Gerechtigheid en Verzoening, openbare zittingen waar slachtoffers van de schendingen van de mensenrechten die zijn gepleegd in de jaren 1956-1999, hun verhaal vertellen. Dat is precies de periode die loopt van de Marokkaanse onafhankelijkheid tot aan het jaar waarin koning Hassan II overleed.
Deze verzoeningscommissie, ingesteld door de huidige koning Mohammed VI, zoon van Hassan II, reist door het hele land om te luisteren naar de vaak zeer emotionele getuigenissen. De commissie heeft een keuze gemaakt uit de ruim 22.000 dossiers van slachtoffers van de dictatuur, die tot nu verdwenen familieleden uit Marokko

toe zijn ingediend. Martelingen, verdwijningen en gevangenschap zonder vorm van proces waren onder Hassan II de gewoonste zaak van de wereld.
Vooralsnog houdt Mohammed VI de handlangers van zijn vader uit de wind. Want de slachtoffers mogen weliswaar in het openbaar spreken, en de getuigenissen worden live uitgezonden op de Marokkaanse televisie en radio, maar de slachtoffers mogen de namen van de beulen, agenten en bewakers niet noemen. Juist daarom organiseren Marokkaanse mensenrechtenorganisaties nu alternatieve zittingen, waar de slachtoffers wel kunnen vertellen wie de daders waren.

De Andere Wereld maakt een rondgang door de Marokkaanse gemeenschap in Nederland en spreekt met ex-gevangenen, vluchtelingen en familieleden van vermiste Marokkanen. Hoe denken zij over het proces van waarheidsvinding en verzoening in Marokko? Drie voorbeelden:

Marokkaanse familiekroniek

1. Abdelghani Ababou is een zo'n voorbeeld. Hij is de zoon van een bekend militair die in 1971 betrokken was bij een staatsgreep tegen het regime van Hassan II. Hij zag voor het laatst zijn vader in 1973 in de gevangenis. Sindsdien probeert hij te achterhalen wat er met zijn vader is gebeurd.
2. Brahim El Manouzi is een ander voorbeeld. Hij is de neef van een bekende Marokkaanse politicus en vakbondsleider die in 1973 werd ontvoerd door de Marokkaanse geheime dienst. Sinds 1975 ontbreekt van hem elk spoor.
3. Abdelaziz Bouali was in 1984 student toen hij werd opgepakt en voor twee jaar achter de tralies verdween. In de gevangenis werd hij vreselijk gemarteld. In januari vertelde hij voor de alternatieve commissie in El Hoceima voor het eerst zijn verhaal in het openbaar in Marokko.

Zie ook de website van Mahgreb Arabe Presse (Frans, Engels, Spaans en Arabisch)

Over deze tijd schreef Sietske de Boer een familiekroniek: Jaren van lood

Beluister dit item

Interkerkelijke organisatie gaat zelf toetsen

De interkerkelijke vluchtelingenorganisatie INLIA start een eigen onderzoekscentrum voor uitgeprocedeerde asielzoekers. In een voormalig klooster in de stad Groningen gaat Inlia toetsen of een afgewezen asielzoeker wel of niet terugkan naar zijn of haar land van herkomst. De betrokken asielzoekers verblijven circa een maand in het Inlia-onderzoekscentrum en worden intensief begeleid bij het aanvragen van identiteitspapieren en reispapieren. Als dit na die maand niet gelukt is dan, vindt INLIA directeur John van Tilborg, moet minister Verdonk van Vreemdelingenzaken de asielzoeker een verblijfsstatus geven op grond van het zogenaamde buiten schuld criterium: wie wel weg wil, maar niet kan, moet mogen blijven.

Minister Verdonk liet al weten dat ze er falikant op tegen is dat INLIA nagaat of er sprake is van het buiten schuld criterium. Volgens haar is dit een taak van de Immigratie en Naturalisatiedienst en niet van INLIA. Toch opent de vluchtelingenorganisatie dit weekend de deuren van het eigen onderzoekscentrum.

Beluister dit item

Verdere inperking privacy

Het kabinet ontwikkelt plannen om de vingerafdrukken en foto's uit het nieuwe biometrische paspoort centraal op te slaan. Dat staat in een brief aan de Tweede Kamer over terrorismebestrijding. Centrale opslag van de gegevens is een ingrijpende verandering van het overheidsbeleid ten aanzien van biometrie. Daarvoor waarschuwt Maurice Wessling van Bits of Freedom, een stichting die opkomt voor digitale burgerrechten.

Het nieuwe paspoort wordt naar verwachting in 2006 ingevoerd en bevat een chip met biometrische kenmerken. De contactloze chip zal zowel een digitale foto van het gezicht bevatten als 2 digitale vingerafdrukken. Oorspronkelijk waren de biometrische gegevens in het paspoort uitsluitend bedoeld om te controleren of het paspoort en de drager ervan bij elkaar horen. Op die manier wilde het kabinet de zogenaamde look-alike fraude bestrijden. Daarbij gebruiken personen een paspoort van iemand waarop zij lijken. Bovendien maakt het gebruik van biometrie het moeilijker een paspoort te vervalsen.

Het centraal opslaan van de biometrische gegevens is uit privacy-overwegingen steeds afgewezen door opeenvolgende kabinetten. Centrale opslag maakt het mogelijk om personen te identificeren aan de hand van een foto of vingerafdruk zonder dat daar een biometrische sluis

paspoort aan te pas komt. Het kabinet wil de centrale opslag mogelijk maken "in het kader van terrorismebestrijding", aldus de brief aan de Tweede Kamer. Daarvoor zal "een informatie-infrastructuur worden ontwikkeld, waarmee de mogelijkheid ontstaat om de identiteit tevens on-line te verifiëren. Dit veronderstelt dat de administraties van de identiteitsdocumenten met biometrische kenmerken centraal zijn georganiseerd".

Op Europees niveau wordt al gewerkt aan een centrale database met biometrische kenmerken van visahouders. Dit Visa Information System (VIS) wordt in 2007 ingevoerd. Europese regelgeving verplicht lidstaten tot invoering van een biometrisch paspoort. Lidstaten mogen zelf kiezen of ze
de informatie centraal opslaan, of alleen in de paspoorten zelf. Het Europees parlement heeft in een opinie over de plannen de lidstaten echter wel opgeroepen geen centrale databases aan te leggen.

Beluister dit item

Aan de grond, column jaargang 3 - aflevering 8

Chroniqueur/cabaretier André Manuel beschouwt iedere week, met een kwaadaardige knipoog, de verwarde staat van het mensdom en gaat met zijn scalpel diep in de open wond van de Westerse samenleving...

Hier tekst column lezen

André Manuel

Wilt u Manuel zien optreden in het land met zijn nieuwe show LAZARUS bekijk dan zijn speellijst via het management van Harry Kies.

Beluister dit item