Op tweede kerstdag 2004 maakt een tsunami meer dan 200.000 dodelijke slachtoffers in Atjeh, Indonesië.

Hulpverlening met een plastic theeserviesje

‘O nee. Ik blijf waar ik ben, ik ga nergens heen.’ Nog voor mijn collega een bezoek aan het rampgebied en aan ons zwaar getroffen zusterkantoor in Banda Atjeh voor kan stellen, heb ik al gereageerd. Het is Tweede Kerstdag, beelden van een enorme vloedgolf stromen mijn huiskamer binnen. De omvang van de ramp lijkt gigantisch, maar ik kan het niet opbrengen om mijn koffers te pakken. Ik ben net terug uit Soedan. Onze arrestatie heeft aan het thuisfront behoorlijk wat ongerustheid teweeggebracht. Mijn moeder en zus zijn zacht gezegd niet zo gelukkig met mijn avonturen. Ze vinden dat ik te vaak reis en zijn van mening dat ik te veel risico’s neem. Eensgezind dreigen ze niet meer op Agnes te passen. Een dreigement om serieus te nemen, want zonder vertrouwde oppas voor mijn vijfjarige dochter kan ik mijn werk niet doen. Ze draaien wel bij, weet ik uit ervaring. Maar nu een nieuwe reis aankondigen, uren na terugkeer uit Soedan, dat is vragen om problemen. En in alle eerlijkheid: ik heb gewoonweg even geen zin om weer het vliegtuig te pakken. Ik wil thuisblijven, bij mijn dochter en de belachelijk dure kerstboom.' (…)

'Op de luchthaven van Atjeh word ik begroet door een Britse medewerkster van het International Medical Corps, een van de organisaties waarmee we samenwerken. Fronsend staar ik naar haar piercings, blote navel en zwarte nagellak. Onhandig in deze islamitische omgeving, lijkt me. Ze brengt me naar de programmadirecteur, op het kantoor in de stad, een vlotte jonge vrouw. Terwijl de directeur thee serveert in de chaotische vergaderkamer van het gebouw, probeert ze antwoord te geven op mijn vragen. (…) De imc-directeur en de psychiater begeleiden me naar een programma aan de oostkust van het eiland. In een kamp waar overlevenden van de tsunami in barakken worden opgevangen, regelt het imc medische en psychologische zorg voor de slachtoffers. Geen overbodige luxe. Ik spreek een oude vrouw. In de deuropening van haar kleine kamertje in een barak begint ze onmiddellijk onbedaarlijk te huilen als onze tolk haar vraagt wat er gebeurde, die Tweede Kerstdag.

Ze vertelt dat haar twee kleinkinderen bij haar logeerden, dikke tranen stromen over haar gezicht. Ze hield onder elke arm een kind toen het water haar meesleurde. Het water was sterk, het kolkte en golfde en nam hele huizen mee. ‘Ik botste met de kinderen tegen puin aan, ik ging steeds onder en kwam dan weer boven. Ik was niet sterk genoeg, ik kon de kinderen niet vasthouden. Eerst moest ik het jongetje loslaten en vlak daarna ook het meisje.’ Beide kinderen verdronken. Wonderlijk genoeg overleefde de oma. Haar zoon en schoondochter namen het de vrouw vreselijk kwalijk dat ze de kinderen losliet, ze vertrokken en kwamen niet meer terug. De vrouw is alleen, ze heeft niemand meer.' (…)

'We rijden aan het einde van de dag terug naar Banda Atjeh, veel te laat om te voorkomen dat we in het donker terechtkomen. Met twee auto’s van de hulporganisatie rijden we in onverantwoord tempo over de smalle weg. Ik verzoek de directeur verschillende keren of ze de chauffeur wil vragen rustiger aan te doen, zonder dat ze in actie komt. Als we bij een inhaalmanoeuvre op een haar na boven op een andere auto botsen, is voor mij de maat vol. Ik bijt de vrouw toe dat ze de chauffeur nú onder controle moet krijgen of dat ik te voet verder ga.' (…)

Dit zijn fragmenten uit het boek Hier en daar een Crisis dat deze zondag verschijnt. Schrijver Tineke Ceelen, directeur van Stichting Vluchteling, vertelt daarin over haar dagelijkse werk binnen de internationale hulpverlening. Ceelen (1963) werkte de afgelopen ruim twintig jaar als ontwikkelingswerker bij Memisa, SNV en het Rode Kruis. Sinds 2003 is ze als directeur van Stichting Vluchteling actief binnen de noodhulp. In haar boek schrijft Ceelen over haar ervaringen binnen de internationale hulpverlening. Het is een persoonlijke en bevlogen neerslag van haar werk, van de geboekte resultaten en pijnlijke teleurstellingen in crisisgebied.

Het boek 'Hier en daar crisis', achter de schermen van de internationale hulpverlening van Tineke Ceelen is uitgegeven door Podium.