zondag  17 januari  2010     07:05 - 08:00     Radio 1
Atheïstische predikant mijdt tuchtprocedure
Beluister dit item
 

"Geachte leden van de synode,

Het is inmiddels ruim 2 jaar geleden dat mijn boek 'Geloven in een God die niet bestaat' uitkwam. Van de procedure in het kader van Ordinantie 10, artikel 14, is de 1e stap (het horen van de kerkenraad) nu achter de rug. Er liggen er nog 5 in het verschiet alvorens (6) De classicale vergadering spreekt (…) uit of zij van oordeel is dat de predikant zich niet meer beweegt in de weg van het belijden van de kerk en daarmee de fundamenten van de kerk aantast. Dan (7) komt de zaak bij de synode terecht: Is de classicale vergadering van oordeel dat deze vraag bevestigend beantwoord moet worden, dan brengt zij dit oordeel met redenen omkleed ter kennis van de betreffende predikant en de kerkenraad en van de generale synode. Bij ongewijzigd beleid en tempo zal de procedure ergens tussen stap 2 en 6 stilletjes eindigen op 1 september 2012, de datum waarop ik met pensioen mag.Ik ben niet van plan daar aan mee te werken. Ik voel er niets voor om de resterende jaren van mijn predikanten-bestaan verwikkeld te zijn in een procedure waarvan de uitkomst bij voorbaat vaststaat: het vermoeden “dat deze predikant zich niet meer beweegt in de weg van het belijden van de kerk en daarmee de fundamenten van de kerk aantast”, zal niet worden weggenomen."

Dat zou ik ook niet willen. Als letterlijke teksten uit mijn boek worden gemeten aan de letterlijke tekst van de Kerkorde, dan mag ik toch hopen dat de conclusie is dat ik mij niet beweeg in het Belijden van de kerk. Want daarin kan ik mij als vrijzinnige gelovige en voorganger alleen bewegen als ik dat belijden op een vrijzinnige, dus niet-letterlijke, manier mag interpreteren. Daaronder versta ik bijvoorbeeld dat artikel 1 wel kan zeggen: “Betrokken in Gods toewending tot de wereld, belijdt de kerk (…) de drie-enige God, Vader, Zoon en Heilige Geest”, maar dat ik me vrij voel om deze zogenaamde ‘drie-eenheid’ te beschouwen als een tijdgebonden kerkelijke constructie, die zich niet verdraagt met de joodse wortels van de christelijke traditie, en die betere ‘heidense’ (lees: Egyptische) dan bijbelse papieren heeft. En om de impliciete suggestie dat Jezus God is, af te wijzen als te massief en te annexerend; voor mij was hij in de eerste plaats en voluit mens. En om onder ‘Gods toewending’ iets anders te verstaan dan dat het goddelijk licht alleen in de christenheid schijnt en de rest van de mensheid in duisternis dwaalt. In die geest heb ik in 1984 de ambtsbelofte afgelegd en sindsdien gehandeld.

Op classicale toenaderingen in het kader van de procedure zal ik om twee redenen niet meer reageren.

1. De conclusie dat ik mij “niet meer” in het belijden beweeg, kan door de classis Zierikzee niet zindelijk worden getrokken. Het is de visitatoren -en dus de classis- van hun periodieke rondjes langs de gemeenten en uit mijn publicaties genoegzaam bekend dat ik al 25 jaar in woord en geschrift opvattingen verkondig die niet afwijken van wat er in mijn boek staat. Met instemming citeer ik de woorden van classisvoorzitter Bos, uitgesproken tijdens de vergadering van de classis Zierikzee op 16 april 2009: “Dominee Hendrikse heeft hier 25 jaar gewerkt. Niet één collega, niet één kerkenraad heeft in die tijd opgeroepen daar iets tegen te doen.’’ En de reactie van collega Van Kooten uit Scherpenisse: “Misschien hebben wij 25 jaar zitten slapen’’.[1] De stappen 2-6 zullen dan ook niets toevoegen aan wat al bekend was. Daarom kunnen ze wel worden overgeslagen, en is het woord nu aan jullie.

2. Wat mij betreft - en dat was ook de inzet van mijn Zierikzeese kerkenraad[2] - is niet de vraag aan de orde of mijn opvattingen de fundamenten van de kerk aantasten, maar of die fundamenten niet zodanig bijgesteld zouden moeten worden dat verschillende, elkaar tegensprekende opvattingen in de PKN vrijuit verkondigd kunnen worden. Dat is niet een zaak van de classis, maar van de synode.

Spreek je maar uit. Als ik eerst maar even mag zeggen dat ik niet aan deze brief begonnen ben omdat ik zo graag uit mijn ambt gezet wil worden, maar omdat ik me zorgen maak over de PKN. Je kunt besluiten om me de kerk uit te zetten. Als dat gebeurt omdat ik me anno 2010 als gelovige en als voorganger niet conformeer aan verouderde belijdenissen, dan vertrek ik zonder tegenzin. In zo’n kerk wíl ik niet eens passen. Je kunt het ook niet doen. Dan erken je impliciet dat de fundamenten aan herziening toe zijn. En ik hoop dat daar dan ook naar gehandeld wordt. Daar zou je niet alleen mij een groot genoegen mee doen -want ik wil graag wèl in de PKN passen- maar met mij vele anderen die zich ongemakkelijk voelen in een instituut dat enerzijds beweert pluriform te willen zijn, en anderzijds een kerkorde handhaaft die één manier van geloven voor de juiste houdt. In veel gemeenten wordt geprobeerd om gestalte te geven aan eigentijdse, ondogmatische manieren van geloven. De kerkorde staat dat formeel niet toe. Met als gevolg halfslachtigheid, of – minder vriendelijk - gedoogde hypocrisie: we geloven verschillend, maar we zeggen hetzelfde. En dat gebeurt dan bij monde van kerkleiders die, gebonden als zij zijn aan Middeleeuwse teksten, niets kunnen zeggen dat zich op een geloofwaardige manier verdraagt met de tijdgeest.

Ik stuur deze brief naar alle leden van de synode. Van de daadkracht van het Breed Moderamen heb ik geen hoge verwachtingen. Toen mijn boek verscheen, riepen de toenmalige preses Gerrit de Fijter, scriba Bas Plaisier en hun voorlichter om het hardst ‘dat dit niet kan’. Toen er teruggeroepen werd “doe er dan iets aan”, werd het stil: als kerkleiding kunnen wij dat niet, dat moeten de classes doen. Plaisier maakte ten tijde van zijn afscheid met zoveel woorden duidelijk dat de PKN-top dient te zwijgen zolang er een procedure in de lucht hangt: ”Maar in dit geval is het moderamen van de synode met handen en voeten gebonden. (…) Als synode zijn we ook de hoogste rechtsinstantie van de kerk”.[3] Terwijl dat zelfopgelegde zwijggebod werd gebruikt als alibi om uitnodigingen tot gesprek of debat af te slaan, ging het roepen gewoon door. De Fijter bestond het zelfs om in één en hetzelfde interview te zeggen: “Als je in een zaak mogelijk uitspraak moet doen, kun je moeilijk vooraf in de krant zetten wat je er zelf eigenlijk van vindt”, en: “we moeten voortdurend tegen Hendrikse zeggen: je zit helemaal fout”.[4] De classes Middelburg en Zierikzee gingen allebei op hun eigen manier aan het werk, maar waren eensgezind in hun verzoek aan de synode om ‘de zaak van het belijdende spreken over God’ op de agenda van de kerk te zetten.[5] Dat was in april 2009. Niets meer van gehoord.

In januari 2009 schreef ik in een open brief aan scriba Arjan Plaisier: “Ik nodig je uit om de geloofsvragen waar mensen in deze tijd mee worstelen op de agenda van de synode te zetten, de vraag naar het bestaan van God inbegrepen. Je zult er veel voorgangers en gelovigen een dienst mee bewijzen”. Hij reageerde met een verwijzing naar een document uit 2005 (door mij eerder de ‘troonrede van de PKN’ genoemd, dat een taal spreekt die wellicht voor de eigen achterban begrijpelijk is, maar op niet-ingewijden zal overkomen als een buitenaards geluid): “Het zal u bekend zijn dat uw vraag om het geloofsgesprek te voeren reeds in ‘Leren leven van de verwondering’ positief wordt beantwoord. Van harte hoop ik dat het geloofsgesprek blijvend gevoerd zal worden”. Ik hoop het ook, maar vrees dat we ook daar niets meer van zullen horen. Vooralsnog is nergens uit gebleken dat de PKN-leiding ook maar enige interesse, laat staan betrokkenheid, toont in de richting van mensen die zich steeds minder of niet meer thuis voelen in de kerk. En dat terwijl opeenvolgende onderzoeken laten zien dat wekelijks ongeveer 1000 mensen de PKN de rug toekeren. De vraag hoe dat komt, wordt niet aan de orde gesteld. Maar als die leegloop niet deze week stopt, zullen ook komende zondag weer velen zich voor de laatste keer afvragen wat zij in deze kerk nog te zoeken hebben. De kerk barst van de twijfelaars en de kerktop doet alsof er niets aan de hand is. Dat getuigt op zijn best van gemankeerd leiderschap en op zijn slechtst van een a-pastorale houding. Niet alleen naar de achterblijvers, ook naar de weglopers: waarom vertrokken ze, wat schort eraan, en wat kunnen we doen om ervoor te zorgen dat er morgen niet weer mensen vertrekken? Je laat iemand die jarenlang of een leven lang lid is geweest toch niet zomaar weglopen?

Uit diezelfde onderzoeken is zoveel inmiddels wel duidelijk: mensen die afscheid nemen van de kerk, blijven vaak gelovig. Velen noemen zich ‘ietsist’: ze geloven (nog) wel dat er ‘iets is’, maar ze noemen het geen ‘God’ (meer). Het zou zo maar eens kunnen dat dat iets te maken heeft met de manier waarop er in de kerk over God wordt gesproken. Maar er is maar één manier om erachter te komen: vraag het ze, ga het gesprek aan. Niet alleen twijfelende kerkgangers staan in de kou, ook predikanten. Het IKON-onderzoek uit 2006, waaruit bleek dat 1 op de 6 voorgangers niet gelooft in of twijfelt aan het bestaan van God, hangt nog steeds boven de markt. En met een kans van 1 op 6 dat het ook om jou, synodelid, gaat. En/of om de gemeente die jij vertegenwoordigt. Me dunkt, zijn er voor een kerk belangrijkere agenda-onderwerpen? Wat is er nog meer nodig om de stormbal te hijsen? Tijdens de laatste synodevergadering, in november 2009, is er gesproken over de “evaluatie van de Kerkorde”. De afgevaardigden van de classis Zierikzee schreven voor hun achterban een ‘impressie’: “Het zwaarstwegende agendapunt, onderstreept door vergaderstukken van bij elkaar meer dan 2 kilo, was de evaluatie van de Kerkorde. (…) Op enkele voorstellen na (…) besloot de synode het rapport door te zenden aan het Generale College voor de Kerkorde om de vele suggesties vanuit de basis van de kerk uit te werken. Een verbeterde editie van onze kerkorde is vele stappen dichterbij gekomen”.
Ja, dat zal wel, maar ik heb me laten vertellen dat er bij die 2 kilo nog niet een onsje God zit, en geen gram twijfel.

Het kan nog, jullie komen nog aan het woord. Van verschillende kanten wordt er al heel lang op aangedrongen om de Kerkorde bij de tijd te brengen, om ernst te maken met de meerstemmigheid die past in een moderne kerk, om de deur naar buiten niet dicht te houden (door bijvoorbeeld te weigeren om de vier eeuwen oude “vijf artikelen tegen de Remonstranten” te schrappen), om onder ogen te zien dat de PKN bij ongewijzigd beleid over een paar decennia geheel is leeggelopen, en dat het dus hoog tijd is om dat beleid te veranderen. Maar de PKN laadt sterk de verdenking op zich dat zij het gesprek met de buitenwereld en haar eigen gelovigen niet aandurft. Het beeld naar buiten is dat de synode achter dichte deuren vergadert over onderwerpen die voor de meeste gelovigen volstrekt oninteressant zijn, en dat vragen waar PKN-leden mee rondlopen, angstvallig buiten de agenda worden gehouden. Velen denken het, sommigen zeggen het, weinigen trekken het zich aan: de PKN is een verstard, in zichzelf gekeerd instituut dat gedomineerd wordt door een orthodoxe rechtervleugel die leeft bij de belijdenis dat alles moet blijven zoals het was, zodat de synode zich kan beperken tot het passen op de winkel, en het uit de weg gaan van elk gesprek over actuele geloofszaken. En zolang de ‘procedure-Hendrikse’ loopt, hoeven we het niet over God te hebben. Dat laat je je toch niet aanleunen!

Ik hoop dat jullie het aandurven om je eigen twijfels en onzekerheden aan de orde te stellen, te laten zien dat de geloofsvragen van PKN-leden ook jullie vragen zijn, en om daarmee naar buiten te komen. Dan komt er hopelijk een kerk in zicht waarin eenheid en verscheidenheid elkaar niet uitsluiten, waarin zoekers en twijfelaars niet gedoogd worden maar welkom zijn, en waarin iedereen de geloofsuitspraken van anderen (en daarmee die van de kerkorde) van zijn of haar eigen vraagtekens mag voorzien, zonder dat massieve belijdenissen de indruk wekken dat de antwoorden al gegeven zijn. Een kerk waarin mensen worden aangemoedigd om hun eigen geloofsweg te vinden, en waarin je het niet met elkaar eens hoeft te zijn om erbij te horen. Daar wil ik wel bijhoren.

Tenslotte: als de indruk zou zijn ontstaan dat ik me er schriftelijk van af wil maken en niet bereid ben om te praten, dan moet ik dat rechtzetten: ik wil juist graag –maar dan in openheid en niet als ‘beklaagde’ in een procedure- in gesprek: over de inhoud van mijn boek, over wat het heeft teweeggebracht, over de kerkorde, over de koers van de PKN, over zeg het maar.

Met een vriendelijke groet tekent,
Klaas Hendrikse
----------------------------------------------------------------------------------
[1] bron van beide uitspraken: Nederlands Dagblad, 18 april 2009
[2] De toestand waarin de PKN verkeert (…) maakt het o.i. onontkoombaar om vraagtekens te zetten bij de houdbaarheid van de bestaande fundamenten, en het gesprek aan te gaan over de vraag waarop het belijden van een 21e eeuwse kerk gefundeerd zou kunnen zijn.” (uit: verklaring die op 23 juni 2009 is voorgelezen en overhandigd aan de ‘hoorcommissie’)
[3] Woord en Dienst, juni 2008
[4] Trouw, 22 april 2009
[5] De classicale vergadering is van mening dat het van groot belang is om als gemeenten en kerk met elkaar in gesprek te gaan over de zaken die ds. K. Hendrikse aan de orde stelt. (…) Dit gesprek dient niet beperkt te blijven tot een bepaalde regio, maar dient kerkbreed gevoerd te worden. Vandaar dat de classicale vergadering aan de generale synode gevraagd heeft om het thema op de agenda van de kerk te plaatsen. (uit een brief van de classis Walcheren aan de Hervormde Gemeente Woudenberg, 15 oktober 2009)

Zondag  17 januari  2010
07:05 - 08:00
Radio 5


 
 home


Reacties op deze uitzending

Er zijn 17 reacties.    
    

Van: marco
Titel: normale mensen
Dat Sytse vd Zee verhaal in de Volkskrant van 23 januari in Het Vervolg (voorpagina artikel is volkskrant.nl/binnenland/article1341218.ece) vind ik bij uitstek een inventarisatie a) van heo mensen zich vroeger probeerden te redden in de algehele gekte, en b) hoe tegenwoordig zich mensen proberen te redden van de beklijvende gekte. Heel gewoon dus. Als er niets aan de hand is kunnen mensen hun eigen wegje gaan zoeken, maar als de boel flink door elkaar geschud wordt (zoals bv in Haïti is gebeurd) dan onstaan er onvermoede kansen en mogelijkheden, terwijl we aardbevingscentra slechts met platgebombardeerde steden kunnen vergelijken. In Nederland is destijds met een handjevol Duitse operatoren de boel bezet en bloeide de economie erg op, wat goodwill heeft gekweekt. Maar als je blond haar had en in het bevolkingsregister geen vaderlijke bloedlijn van Joodse herkomst had dan was je Volksgenosse, alleen gingen sommigen daar niet mee akkoord, maar 99,99999% wel. Daarnaast was de gemiddelde plotseling tot Jood gekwalificeerde Hollander zich van geen kwaad bewust maar werd met de rug tegen de muur gezet, maar wisten de mensen toen veel wat het eindresultaat zou blijken te zijn? En Sytse vd Zee was zelf kind van de NSB die ook niet anders waren dan een alternatieve economisch gemotiveerde beweging voordat de NSDAP (wat een socialistisch corporatische beweging betrof met een wel heel prangend sociaal darwinistisch gedachtengoed) behalve buurlanden aanvallend ook nog een exterminatieprogramma aan het uitvoeren was, tot in de puntjes gepland? Het waren allemaal gewone mensen die hun leven in tij en ontij hebben proberen voort te zetten, en vooral de gelovigen renden achter winstbejag aan, omdat ze van de prins geen kwaad wisten en een kritische geest misten.


Van: marco
Titel: Arjen Grolleman is op 37-jarige leeftijd overleden!
Hij was het die bijna 15 jaar lang hel en verdoemenis ten gehore bracht op KINKFM met het programma X-Rated. Na VPRO's Frontlijn is er niet meer zo'n goed programma geweest voor tere zieltjes zoals ik. Moge hij in etherische sferen voortdonderen.


Van: marco
Titel: mbt Wilders
Hij was de laatste tijd nogal stil. Dat bevalt me wel. Nu is dan dat proces in gang gezet dat via hoger beroep toch ontvankelijk is verklaard, maar meer dan 'politiek proces' op onbegrepen gronden gebaseerd hebben we niet gehoord. Maar nu is het Circus Wilders met een variant op Moskovicz daadwerkelijk aangevangen. Mij valt op dat de retorieken nu plotseling een stuk verstandiger zijn geworden, maar ik moet echt lachen omtrent de wetenschappelijke pose van 'de heer Wilders', want eerder was dat niet waar te nemen, dus gaat hij gewoon op zijn bek, as deserved. Maar nu begint hij zelf zijn eigen grenzen te zien en uit te kramen en dat is al grote winst.


Van: marco
Titel: publieke omroep popup 'uw mening telt'
Die is inderdaad uitermate storend als je een idee in je hoofd hebt om hier op te schrijven. Maar deze popup (onverwacht optredend dingetje waar je niet om vroeg als je op deze site ging kijken, ook al is het een internet interviewmethode) is nog bescheiden in vergelijking hoe ze elders popups bedienen, bv een de tekst verhullende meescrollende lelijke commerciele vlek waar niemand wat mee wil (behalve op de verkeerde plaats op klikken) of een heel ander scherm dan waar je op zat te wachte, en dat wachten had natuurlijk te maken met die vaak ook corrupte javascript.

Maar in het geval van ondervermedl euvel kun je gewoon op F5 drukken (of de 'refresh' button danwel 'pagina verversen' knop bovenaan je browser danwel internetverkenner), en dan laadt de pagina nog een keer, meestal zonder nog een keer de publieke omroep informatiequery.



Van: L.Verhaar
Titel: Uw mening telt ...

Uw mening telt...

Dat komt nogal eens in beeld gegeleden.
Ook al geef ik aan, die vraag verder niet meer te willen ontvangen.

Vooral over achtergrondmuzeik (zelfs als het onderwerp het gebrek aan stilte is) heb ik een mening, maar daar heeft men in Hilversum geen boodschap aan.



Van: marco
Titel: mbt de stilte
Ik vroeg mij af of en in hoeverre gebladerte geluidsdempende effecten ressorteert, maar ben mij wel bewust van de bewegelijkheid van het beestje mens. Zelf vond ik een ordentelijke uitlaat op mijn viertaktbrommer belangrijk vanwege de herrie waar je de hele tijd mee rondreed, bovendien kon je dan niet goed je motorblok evalueren qua bijgeluiden. Maar er bleek ook een bgrenzing aan motorpower te zijn verzonnen in de uitlaat, behalve met vertragende vliegwielaktie.
Daarentegen hebben fietsen de deugd dat met ongesmeerde kettingen een waar vogeltjesgetsjilp wordt verkondigd.



Van: Vincent Brunott
Titel: Gestorven Stilte
Terugblik op de Apocalyps:

...En als de mensen elkaar naderden boorden zij zich met geweld in elkaars zintuigen zodat zij elkaar niet konden ontgaan maar zij leerden elkaar niet kennen...



Van: Thea Derks
Titel: Stilte in Nederland
Beste mensen,

Met belangstelling luisterde ik naar de uitzending over het gebrek aan stilte in Nederland. Jammer genoeg was het nogal oppervlakkig en nam de journalist niet de moeite ook even wat beleidsmakers aan het woord te laten over waarom zij het probleem niet serieus nemen. Ook ontbrak elke verwijzing naar de voortdurende achtergrondmuziek die wij in alle openbare gelegenheden krijgen opgedrongen. Al evenmin iets over het toenemende festivalgeweld dat ons land overspoelt en dat altijd gepaard moet gaan met een overdonderende hoeveelheid decibellen. Fijn dat u aandacht schenkt aan het ontbreken van stilte in ons land, maar een wat evenwichter aanpak zou welkom zijn geweest. Vriendelijke groet, Thea Derks, Amsterdam



Van: omeunigman
Titel: Balki's amnesia
Even leentjebuur gespeeld bij wiki:

According to the French academic Dominique Reynié, between January 3 and April 12, 2003, 36 million people across the globe took part in almost 3,000 protests against the Iraq war.

Nu wil ik niet beweren dat per se iedere deelnemer aan die protesten overtuigd was van het niet-bestaan van massavernietigingswapens in Irak ten tijde van de invasie, maar je mag aannemen dat dit voor een groot gedeelte aanleiding was deel te nemen. 36 miljoen mensen zichtbaar op straat. Niet echt over het hoofd te zien, wel makkelijk te vergeten. Vooral als het geheugen waarin je graaft dat van Balkenende is...




Van: marco
Titel: nuancering
Als alles goed gaat met de gehele bevolking en iedereen zijn en haar kwaliteiten vrij tentoon kan spreiden en er geen vooroordelen meer bestaan omdat iereen voor het grotere geheel gaat dan vergt het nog verstandige beslissingen ter taakverdeling. Regeren is vooruitzien, maar regeren is moeilijk. Toevallig zijn die 20+ ambtelijke verkgroepen die de boel op hun vlakken moeten inventariseren op verstandig te noemen bezuiniging enzo heel verstandig ingesteld door een regering die wist dat het op dat moment niet de tijd rijp was om de boel af te knijpen. Zelfs als ze onderweg vallen dan was de ambtenarij al aan het werk voor welk volgend regime dan ook.Deze geste is volgens mij ongeprecendeerd, maar we kunnen het ook zien als voortschrijdend inzicht in democrisch bestuur in coalitieverbanden.


Van: marco
Titel: machtsmonopolie
Als de bevolking zich heeft ontwikkeld in een klassenmaatschappij, of een meerster/slaven ordening, of een feodale maatschappij waarin er in vooral de hogere regionen bloedige taferelen afspeelt terwijl de rest wegrot of zich verschanst in opkomende steden (of falikant wordt uitgemoord) is er nog steeds een verklaringsschema nodig, of een stelsel van dubbele waarheden (hoe relatief ook). Sinds we hier in democratisch vaarwater zijn beland zijn de octrooien niet van de lucht, maar ook slechts van tijdelijke houdbaarheid en waarde. De manier waarop sinds de algehele democratie is ingevoerd waarbij mensen meer gelijke kansen hebben gekregen, gepaard gaande aan de bezitsindustrie heeft geleid tot een inefficiente vooruitgang, maar wel tot meer scholing.


Van: marco
Titel: Scholing
Volgens mij is het vrij eenvoudig om het ontstaan van de diverse religieën te verklaren. Maar laten we allereerst stellen dat het menselijke 'ras' al minstens hoinderdduizenden jaren bestaat maar dat we slechts geschriften, architecturen en artefacten ervan terug hebben gevonden die de 7000 jaar nauwelijks overstijgen. Je zou dan kunnen stellen dat daarvoor er niets was, maar ook kan gesteld worden dat die informatie kan zijn vergaan of vernietigd, of zich op plaatsen bevindt waar we nu niet meer komen (zeespiegelstijgingen en andere rampen).
Ik denk dat elke samenlevingscultuur alleen maar kan overleven door een zekere homogeniteit na te streven (vooral in vijandelijke omgevingen (dat kan ook van natuurlijke oorsprong zijn)), en om de boel bij elkaar te houden is een verklaringsschema nodig, waardoor mensen zich behalve meer veilig voelend ook werk kunnen aanvatten dat benodigd is voor het onderhouden van de community (taakverdeling). Dat overal leiders oppoppen is al sinds het begin der tijden overal ter wereld aangetroffen, en zij werden en worden leiders vanwege hun positieve invloed op hun omgeving, waarbij zij al meedoende de boel voor veel meer wisten te verbeteren dan voor henzelf alleen (of zelfs hun eigen voorspoed minder prioriteit gunden dan het algemeen belang). Uit deze ontwikkelingen aangestuurd door talloze richtinggevers is een soort van wereldduiding ontstaan overal op de wereld die vanwege de goede gevolgen tot heerlijkheid is verheven. Los van het feit dat leiders ook fouten maken en sterfelijk zijn, kunnen er natuurlijk ook nog andere extern te verklaren catastrofen hebben plaatsgevonden die 'roet in het eten hebben gegooid', maar er is kennis overgeleverd gebleven, zij het niet alle kennis, om niet te zeggen dat er het grootste deel van de kennis verloren is gegaan.
Kennis vergt begrip om het te masteren, anders kun je er nog in geloven als truukjes blijken te helpen, maar 'waarheid' is anders dan onbegrepen geloof.



Van: ruud baartsheer
Titel: 3e Verlichting
Voorts blijf ik van mening dat Klaas Hendrikse (naar mijn goeddunken) als één v/d eersten een stap naar de 3e Verlichting heeft ingezet.


Van: ruud baartscheer
Titel: stilte in nederland is stervende

Het is in feite gebeurd met de stilte in Nederland, je hoeft er niet van te houden, maar 't is een belangrijke gezondheidsaanjager. Rimboe is er allang niet meer, ergens dwalen en al helemaal verdwalen lukt je moeilijk. Je kan hier topografisch gesproken niet zoekraken. Oorzaak: schrikbarend toenemende verstedelijking,op een te kleine ruimte. Vrijwel elke horizon wordt vervuild door een A-zoveel en N-zoveel, romantisch staan fietsers op
bordjes v.e. fietsroute te studeren zinloos, als je gewoon doorfietst of rijdt kom je altijd op of voorbij hetzelfde punt, zoniet wordt je stlte wel verstoord door overbodige Tom-toms, gps, mob.tel geluid Even een voorbeeld: gaande vanuit A'dam naar Utrecht, op de fiets, per trein, wandelend of auto heb je links en rechts een schitterend uitzicht op, km. keukenkampioenen, meubelpaleizen,retteketetten-betere bedden, keukengiganten, autoshowrooms, e.a.shoppinggenot. Het is nederland best een goed landje,ik benijd de toekomstige studenten demografie niet,wordt ''a hell of a job''.Tot slot een gruwelijk toekomstbeeld.In Japan op het hoofdeiland Honshu,waar o.a. Tokio ligt,zijn shoppingclusters van 150 á 200km lang, Geen stilte amper een struikje, geen rimboe alleen industrie en shopping. Er zijn wel 130milj. inw. en Japan is groter. Maar zo'n demografisch monster
dreigt onwillekeurig. Ter informatie;in 1650 was de geschatte wereldbevolking 1,5 milj. mensen ,nu 350 jr verder is dat verviervoudigd. In 2035 moeten dat erzo'n 10 miljard worden is geschat. Stilte?Ruimte? Rimboe, waar??




Van: marco
Titel: Waarom lopen de kerken (niet allemaal) leeg?
Omdat het Christendom niet gevierd wordt, maar als een plicht opgelegd wordt, waarbij mensen wordt gewezen op hun feilen ipv aangemoedigd worden het beste uit zichzelf te halen en tentoon te spreiden.

Mogelijk heeft het met 'generatiekloven' te maken dat het stelsel aan kerkelijke instituten vasthouden aan een verouderde formule. Klaas Hendrikse is slechts een symptoom van herschikking van onderop, bonzende op de gesloten deuren van de synode. Binnenkort hangt er een puntsgewijs pamflet op die gesloten deur.

Ik heb hier het woord 'geloof' vermeden en in plaats daarvan het woord 'christendom' gebruikt, en wel om de volgende reden: ik zie 'geloof' als een aanhobbelen achter opgedrongen kennis, terwijl het fenomeen 'christendom' (hoewel dat vele facetten heeft, en bijna ten gronde is gericht door juist het geloof in dwaalleren daarbinnen) kan worden gezien als een op bepaalde manier ordenend principe van samenlevingen waarbij allen gelijkwaardig worden behandeld, tot uitdrukking gebracht in de omschrijving van 'de mens' als 'kinderen van god'. Dat er dan weer een stel volgelingen godvrezend tewerk gaan is wreed voorbijschieten aan de gezamenlijkheidsthese onder de blauwe lucht.



Van: Seija Stam
Titel: drs
Uitstekende column! Wat is het toch een vreselijk onrecht dat plegers van doodzonden (door mee te doen aan een illegale oorlog word je een massamoordenaar!) op het pluche mogen blijven zitten, terwijl goede bestuurders die een keer onhandig optreden (Maastricht) het veld moeten ruimen.


Van: Gerrit Schinkel
Titel: column
In de column heb je het over de meest integere man van het westelijk halfrond (Jan Peter), maar Nederland ligt op het oostelijk halfrond. Verder alleen maar hulde voor je columns.



Er zijn 17 reacties.    
    

Reageer

U kunt hier reageren op de uitzending.
Uw reactie verschijnt direct online.

Naam:


Email:


Titel:


Reactie:




verstuur