Komt een leek in de kerk

Meestal kan ik niet meer dan een handjevol jongeren in een kerk ontwaren. En als het er meer dan vier zijn, is dat omdat ze samenklonteren in hun eigen bewegingen zoals Stroom en Via Nova. Toch hoor ik regelmatig mensen tijdens de koffie na de dienst er prat op gaan dat hun kerk behoorlijk wat jongeren heeft weten te behouden.

Te goeder trouw knik ik dan maar. Ik zal wel altijd net de verkeerde dag hebben uitgekozen om hun dienst te bezoeken. Laatst werd ik door een dominee uitgenodigd eens een jongerenbijeenkomst van zijn kerk bij te wonen. Dat laat ik me geen twee keer vragen. Natuurlijk. Laat de jongeren maar komen.

In deze kerk zijn er jongeren ingedeeld in de leeftijdsgroepen 16 tot 20 en 21 tot 30+. Jongeren die in laatstgenoemde groep vallen komen tweewekelijks bij elkaar op een dinsdagavond. Zou dat het zijn? Dat ze liever ‘s avonds op een doordeweekse dag afspreken? Of gaat het meer om het gegeven dat je als jeugdigen veilig onder elkaar bent? In wisselende samenstelling komen er zo’n vijftien personen op de bijeenkomsten. Op de avond dat ik langskom zijn er drie anderen aanwezig. De een blijkt op vakantie, de ander moet studeren en weer anderen gaan verhuizen naar een andere stad. Zo gaat dat met jongeren die het leven nog aan het ontdekken zijn. De dominee begint met evenveel plezier aan de introductie van de avond.

Eerst wordt er rondje gemaakt waarbij iedereen vertelt hoe het met hem of haar gaat. Af en toe stelt iemand een vraag naar aanleiding van hetgeen gezegd is. Duidelijk te merken is dat de jongens (allen tegen de 30) elkaar al een tijdje kennen en niet schromen persoonlijke ervaringen te delen.

Bijna een uur later begint het tweede gedeelte van de avond. Het gezamenlijk lezen van een tekst uit de Bijbel. En wel met hulp van de Lectio Divina-methode. In dit geval houdt dat het volgende in:

1) Beginnen met drie minuten stilte.
2) De dominee leest de tekst (Johannes 5) in zijn geheel voor en geeft een korte omschrijving over de setting van het verhaal.
3) Iedereen zegt waar hij of zij aan moet denken. Daarbij is het de bedoeling dat je enkel vanuit jezelf redeneert. Het is dus niet de bedoeling dat je op een ander reageert. Associëren aan de hand van wat iemand anders heeft gezegd mag wel.
4) De tekst wordt gelijkmatig?? onder de aanwezigen verdeeld en iedereen leest een passage voor.
5) Opnieuw wordt de tekst besproken. Ditmaal vertelt iedereen welke zin het meeste is bijgebleven en welk beeld daarbij op het netvlies verscheen.
6) Ten derde maal wordt de tekst gelezen. Nu in stilte. En na afloop kan gedeeld worden wat je verbaasde of opviel. Zoals vermoedde opmerkelijkheden.
7) Er wordt afgesloten met de mogelijkheid om naar aanleiding van de tekst te bidden of dank te zeggen.

Al met al neemt de Lectio Divina-methode iets meer dan een uur in beslag. Iedereen lijkt enthousiast. Niet alleen kun je rustig over de tekst nadenken en zeggen wat in je opkomt zonder te worden onderbroken. Tevens ontdek je hoe anderen met de tekst bezig zijn en hoe een tekst in je gedachten evolueert wanneer je er nogmaals naar kijkt met of zonder een andere blik.

Het geeft kortom een extra dimensie aan de tekst. Door alle verschillende invalshoeken vanuit jezelf en de ander, heb je urenlang nog veel stof om over na te denken. Een methode die volgens mij heel veel (jonge) mensen zal aanspreken. Vooral ook omdat Bijbelse verhalen veel meer tot leven komen. Tijdens de bijeenkomst is er namelijk gelegenheid om te bespreken wat je letterlijk moet nemen en wat niet, hoe je iets in de tijdgeest moet duiden en wat bedoeld wordt met bepaalde uitspraken. Het verhaal komt zodoende veel meer tot zijn recht.

En daar hebben de agnostische en/of atheïstische jongeren behoefte aan. Ze willen niet zomaar horen dat Jezus het antwoord is als ze de vraag niet weten. Ze kunnen niks met een droog verhaal wanneer ze niet weten hoe het geïnterpreteerd moet worden.
Wat ze vooral willen zijn leeftijdsgenoten die hen enthousiasmeren op een ‘aardse’ manier. Zonder die zweverige glimlach van oor tot oor en zonder nietszeggende zinnen. Ze willen zien dat anderen ook met vragen zitten maar durven uit te spreken dat ze er met een bepaalde handleiding over nadenken. Dat is ook de reden dat het boek ‘De kracht van het nu’ als een nieuwe religie aanslaat onder jongeren. Als ware evangelisten geven ze elkaar het advies dat boek vooral te lezen omdat het zoveel met ze doet. Dit slaat aan omdat ze het direct betekenis kunnen geven aan de inhoud.

Dat is waar het aan ontbreekt bij de vrijzinnige christenen. Ze lijken huiverig om te declameren waar zij voor staan. Maar wanneer jongeren uitgedaagd worden om op een vrijblijvende manier over zingevingszaken te praten, kunnen zij best enthousiast raken. Ze moeten alleen nog in beweging gebracht worden. Dus de dominee van de Begijnhofkapel heeft waarschijnlijk gelijk wat betreft het vormen van kleine communities.
Jongeren zouden veel vaker leeftijdsgenoten moeten uitnodigen eens mee te praten over geloofszaken in een klein verband. Zo laat je zien dat de kerk meer kan zijn dan enkel een kerkdienst op zondagochtend. En dat je mag twijfelen.

En de jongeren uit deze groep? Die gaan best nog wel eens naar een kerkdienst. Maar – gezien de leefstijl die past bij de leeftijd – zeker niet op wekelijkse basis. Voor hen bieden deze groepjes een uitkomst omdat ze op hun manier aansluiting blijven houden met de kerk.

Tags: community, jongeren, lectio divina