Komt een leek in de kerk

In een week tijd door twee verschillende mensen aangeraden worden de christengemeenschap te bezoeken, zonder daarvoor ooit van de kerk te hebben gehoord; dat kan niet anders dan Goddelijke interventie zijn. De kerk is begin vorige eeuw gesticht met de visie van Rudolph Steiner – de uitvinder van de antroposofie – in het achterhoofd. Op hun website staat vermeld dat er iedere dag een dienst is in Buitenveldert. Routineus als ik ben, sta ik zondagochtend 5 voor 10 voor de ingang van de Andrieskerk. Onder het mom ‘Creatief met beton’ straalt het gebouw een alleraardigst jaren ’60-gevoel uit. Op de voordeur staat groot de lijfspreuk in hout gekerfd: Beweging tot religieuze vernieuwing. Nou moe, als dat niet het doel van mijn missie is! Zouden zij het dan al gevonden hebben?

Binnen praten oudere mensen zacht met elkaar in de gang en de koffieruimte zonder acht op mij te slaan. Dan maar direct door naar de kerkzaal. Op de deur hangt de mededeling dat tien minuten voor aanvang van de dienst geen geluid gemaakt mag worden om het meditatieve karakter in stand te houden. Ik kan me best voorstellen dat het moet lukken in deze ruimte. Een wandvullende muurschildering straalt me tegemoet. In het geel is groot het Christusfiguur afgebeeld met daarin een cirkel en nog een Christusfiguur. Vaag doorschemerend valt bovenaan een groot hoofd op te merken. Door de kromming in de nok valt het licht steeds anders op dit gezicht waardoor er continu andere aspecten opvallen. Zo ontstaat er een haast hallucinerend effect. Zelf zie ik er een Alien-vormig gezicht in.

Klokslag tien uur wordt er op een houten hoorn geblazen, waarna een dame met een vlammend Eftelingstokje binnen komt lopen, gehuld in katholiek ogende mantel in de foeilelijke kleurencombinatie wit-roze. Al deze elementen samen geven het geheel een sprookjesachtig karakter. Met het stokje worden de zeven kaarsen op het altaar aangestoken, vervolgens komen er nog vier mensen uit de deur van het land van laaf binnengelopen met dezelfde klederdracht.

Er worden wat woorden gezegd, gevolgd door het noemen van de componenten van de Heilige drie-eenheid. Ieder component wordt vergezeld door een handgebaar dat alle aanwezigen ook maken. De verticale streep van het symbolische kruis wordt getrokken voor God, een horizontale streep voor Jezus en een cirkel voor de Heilige Geest. Dit ritueel zal gedurende dienst vijf keer herhaald worden. Een ander vreemd ritueel vormt het voorlezen van de Heilige teksten. De vrouwelijke voorganger wacht op de man naast haar die de ene keer het boek waaruit wordt voorgelezen links van haar neerzet, dan weer rechts van haar en zelfs een keer staand voor haar vasthoudt. Zodra er wordt voorgelezen draaien zowel deze man, de voorganger als de andere begeleider zich naar de muur toe. Na afloop van veel voorgelezen teksten roept de man naast haar ‘Het zij zo’. Steeds meer heb ik het gevoel in een heel naar sprookje te zijn terechtgekomen. Zo een waar je nog ergere nachtmerries van krijgt dan toen je voor het eerst Hans & Grietje hoorde op 5-jarige leeftijd. De voorgelezen tekst bestaat uit onmogelijk te volgen 19de eeuwse proza. Wat opvalt is dat de meeste dingen drie keer terugkomen. Na iedere voorgelezen passage draait de voorganger zich naar het publiek toe, neemt een vreemde pose aan en roept ‘Christus in U’ waarop de zaal respondeert. Hoe verder we in de dienst komen, hoe naarder ik me begin te voelen. Het valt te vergelijken met de scene uit Eyes wide shut van Stanley Kubrick, waarin Tom Cruise stiekem een landhuis binnenkomt alwaar een cultueuze sekte curieuze handelingen uitvoert. Nog even en de alien van het plafond komt ons opstralen. Ik vrees aan het eind zelfs even dat er een collectieve zelfmoord volgt wanneer de deur dichtgaat nadat de laatst roze-witte jurk erachter is verdwenen en de mensen met hun hoofd naar beneden gebogen blijven zitten. Dat valt gelukkig mee.

Terug naar de dienst zelf. Deze begint bijna direct met het voorlezen van een Bijbelpassage. Velen zijn geroepen maar niet iedereen doet mee aan het feest. Ik heb zwaar het gevoel dat het over mij gaat wanneer de 34 aanwezigen naar mij kijken als ik niet meedoe aan de handelingen voor het slaan van hun kruis. Er volgt een korte preek. Daartoe gaat een vrouw achter een houten land van Laaf-blok staan. Een schilder zou het werk over de zondvloed hebben gemaakt waarin het kwaad zich op de Ark zelf manifesteert. Kortom: het kwaad hoort bij de mens. Aan ons de taak daar goed mee om te gaan. De rest van de dienst is gewijd aan het Avondmaal. Eindeloos worden teksten voorgelezen om het brood en de wijn te wijden. Duidelijk wordt dat de mens ‘krank’ is. Genezing is mogelijk via Jezus en dus via het brood. Als het eenmaal zover is komt de zaal in twee sessies naar voren. Het brood wordt bij iedereen op de tong gelegd en de kelk tegen de lippen gezet. Ten slotte legt de voorganger haar vinger op mijn rechterslaap en zegt dat de vrede met mij is. Na een uur sta ik weer buiten, dankbaar dat ik niet ben uitgenodigd voor een afsluitend bakkie. Als dit vernieuwing is, dan is Geert Wilders een allochtonenknuffelaar. Iemand zei tegen me dat God je een knipoog geeft wanneer je door het toeval ergens naartoe gestuurd wordt. Inderdaad, je moet er maar om lachen in dat geval. Maar niet voordat ik een hele sterke borrel heb gehad.

---

Score
Gastvrijheid: 5. 1 punt voor de openstaande voordeur, 2 voor de mooi beschilderde wanden, 1 punt voor het tijdstip dat correspondeert met de vermelding op de website, en 1 punt voor het informatieboekje dat ik maar heb gepakt. Tijdens de dienst worden twee avondmaalliederen gezongen. Daarvoor had ik blijkbaar ergens een kaartje moeten pakken.

Liederen: 5. Bij aanvang wordt een mooi lied op een hoorn gespeeld. Op dat moment dacht ik dan ook wat moois te gaan meemaken. Verder zijn er enkel twee liederen om het Avondmaal mee op te luisteren. Deze zijn kort en niet zo bijzonder

Internet: 7. Een keurig verzorgde website qua informatievoorziening. Vernieuwend is ie zeker niet. Ik schat dat de site omstreeks 1996 is ontworpen.

Preek: 4. De preek wordt door een dame gehouden die de rest van de dienst aan de zijlijn zal vertoeven. Alhoewel preek, het is meer een kort informatieblokje rondom de Bijbelpassage. De gedachte dat het kwaad in de mens zelf schuilt is een gedachte die van deze tijd is. Bijkomend voordeel is dat er nu geen archaïsch taalgebruik aan te pas komt. Na vijf minuten is het verhaaltje alweer voorbij. De rest van de mensenwijdingsdienst gaat het dus om het afwikkelen van bepaalde rituelen. Wat mij is blijven hangen is dat de mensen krank – ziek – zijn. Dat geeft toch weer een andere draai aan de interpretatie van het kwaad in jezelf.

Tags: avondmaal, christengemeenschap, oecumenisch, sekte