Komt een leek in de kerk

De kracht van succes begint met een pakkende naam. Nu is het overdreven om jouw beweging de Sex Pistols church te noemen, maar een titel die blijft hangen is toch zeker van groot belang. En dan kom je een club tegen die zichzelf als volgt noemt: Nederlandse Unitaristische Universalistische Genootschap. Na acht keer proberen kon ik eindelijk correct aan iemand vertellen welke kerk ik van plan was te gaan bezoeken; nog altijd niet volledig beseffend waar de naam voor staat. Voorlopig houd ik het maar bij de afkorting NUUF, naar de Engelse naam Netherlands Unitarian Universalist Fellowship. Kom buuf we gaan naar de NUUF, zou een uitspraak kunnen zijn die blijft hangen bij de mensen.

De vrijzinnige club komt eens in de twee weken bijeen in de aula van de Keizersgrachtkerk, alwaar ze – als internationale organisatie overvlogen vanuit de Verenigde Staten – de diensten in het Engels houdt. Anoniem blijven zit er hier niet bij. Negen mensen in totaal zullen het komende uur de ruimte vullen. Vliegensvlug wordt de voorbereide stoelenkring van 24 stoelen ingekort tot een bijpassende korte cirkel. Een dame leidt de dienst in. Het is haar niet ontgaan dat er een nieuw iemand zich in het midden bevindt. Ik word verzocht me voor te stellen. “Nou, ik kom om bijles te krijgen in het correct uitspreken van de naam en de gedachte erachter.” Aha. De dienst wordt voortgezet. Een schaal met kaarsjes staat klaar. Een voor een krijgen de aanwezigen de mogelijkheid om een kaarsje te branden voor iets of iemand. Daar wordt gehoor aan gegeven en iedereen vertelt hardop aan wie of wat gedacht wordt, variërend van familieleden tot aan de ‘Occupy’-betogers. Zelf word ik nogal nerveus tot het moment dat ik aan bod ben, want ook dit geschiedt in het Engels. Want alhoewel ik uitermate goed ben in het volgen van alle Hollywood blockbusters, is het toch wat anders om accuraat uit te dragen wat ik bedoel wanneer het niet mijn moedertaal betreft. Ach, de geest die de rook opvangt zal de boodschap vast kraakhelder ontvangen.

Vervolgens krijgt de voorganger het woord. Een vrouw uit de vrijzinnig christelijke traditie. Zoals ik later begrijp is dit niet de standaard. Zo leiden eens per jaar zelfs druïden de dienst. Wel heb ik jou daar! Ik maar moeilijk doen en de hele stad doorkruisen terwijl hier al roulerend zo’n beetje alles wat zingevend Nederland te bieden heeft aan bod komt.

Aan de hand van de stripfiguren Casper & Hobbes wordt uit de doeken gedaan wat de betekenis van theologie is in de samenleving; zelfs de huidige. Het zich afvragen wat de betekenis van het leven, het verloop en het einde is. Ook al denken we heden ten dage steeds meer dat we zelf onze eigen God zijn, we beperken onszelf vaak. Inspiratie kan komen uit muziek, film, dans, kunst. Psalm 8 wordt voorgelezen, een inspiratiebron van de voorganger. Daarna volgt het nummer Like a rolling stone van Bob Dylan als commentaar daarop. Helaas komt er nadien aanvankelijk geen uitleg over deze toevoeging op de psalm. Wel kunnen we na de dienst vragen stellen. Een man weet zich niet in te houden en vraagt meteen waarop gedoeld wordt met deze toevoeging.

Er wordt tussendoor sporadisch gezongen. Of eigenlijk meestal gerepeteerd. Want eerst wordt er aan de violist gevraagd om de melodie voor te spelen met de mededeling dat dan bekend is hoe het wijsje verloopt. Maar halverwege deze ‘repetitie’ zetten de mensen al in en aan het einde wordt er niet voor gekozen het lied alsnog integraal te herhalen. Ook zo raar: in de liturgie staat een lied met vier vertalingen, behalve de Nederlandse! Ook hier breekt het taalprobleem me op. Zo is er een lied waarin het woord Socrates valt. Ik hoor mijn buurman de naam op zijn Engels uitspreken en denk: ‘verrek. dat is ook zo, dat zeg je anders dan in het Nederlands.’ En vervolgens: ‘Hee, maar wacht eens, Socrates? In een regel genoemd met Jezus? Wat zit daarachter?’ Maar voordat ik in mijn gedachten een antwoord kan geven is het hele nummer alweer afgelopen en heb ik in wezen geen idee van de daadwerkelijke betekenis van het nummer. Kortom, de liederen bevatten zowel door de taalbarrière als door het gebrek aan herhaling, onvoldoende aanknopingspunten om de betekenis eruit te distilleren.

Ondanks al deze kritiekpunten, verwacht ik veel van deze vorm van diensten. Alhoewel waarschijnlijk ongewild, is de intieme sfeer ontwapenend. Je voelt je gekend, je problematiek gehoord – door het gezamenlijk branden van de kaarsen en de kringvorm. In dit seculiere tijdperk komen twee dingen extra omhoog drijven bij onderzoek naar religiositeit onder jongeren: de behoefte om bepaalde rituelen in stand te houden, en ondervinden dat anderen hetzelfde doormaken. Deze vorm van de ‘simple church’ zal wat dat betreft veel perspectief met zich meebrengen.

Score:
Gastvrijheid: 9. Ik word van harte begroet. De sfeer is ongedwongen en prettig. Na afloop vertelt de eerste persoon me dat het aantal mensen varieert. De vorige keer waren er bijvoorbeeld 30 mensen present. Gezien de hoeveelheid niet afgehaalde naambordjes op het prikbord bij de ingang, zijn er inderdaad velen niet gekomen. De volgende persoon waarmee ik converseer komt helemaal uit Zoetermeer om deze diensten bij te wonen, hij vertelt dat er de vorige keer 35 aanwezigen waren. Vervolgens spreek ik de dominee. Zij heeft gehoord dat de laatste keer er 40 mensen bijeen waren! In de kronieken later zullen het er waarschijnlijk 400 zijn. Ook leer ik dat ze hier geloven dat God 1 is en dus geen drie-eenheid. Ik merk inmiddels dusdanig geïndoctrineerd te zijn door de kerk, dat ik me daar nauwelijks een beeld bij kan vormen.

Liederen: 4. De kritiek is grotendeels al beschreven in bovenstaande tekst. Een jonge jongen begeleidt solo op viool en raakt daarbij regelmatig een valse snaar. Dit laatste aspect stoort me evengoed het minst, zo kan hij immers ervaring opdoen.

Internet: 8. Een degelijke website uit de jaren ’90. Ook hier is de primaire taal het Engels. Er is weliswaar een button ‘Nederlands’, maar daar zijn slechts enkele pagina’s vertaald.

Preek: 7,5. Een mooi verhaal over het denken buiten je ego, goed gebruik makend van aansprekend hedendaagse en vooral bekende strips cq. liederen. Helaas was er geen ruimte voor uitleg rondom de gekozen toevoeging van het Bob Dylan-nummer. Bovendien werd de versie vertoond van de Rolling Stones waarvan de lyrics niet geheel overeen kwamen met de afgedrukte teksten van het origineel.

Tags: keizersgrachtkerk, oecumenisch, rituelen, unitaristisch