ZATERDAG 18 MEI 2013  


Populisme als politiek drijfzand
ANTON C. ZIJDERVELD
Populisme als politiek drijfzand

‘Populisten hebben doorgaans negatieve programma’s’
(A.C. Zijderveld)
Professor Anton Zijderveld maakt zich zorgen over de snelle opkomst van het populisme. Daarom heeft hij een uitdagend essay geschreven. Als socioloog put hij zich niet uit in exacte definities van wat populisme is. Populus is volk. Het populisme is een volksbeweging bijeengehouden door verschillende negatieve sentimenten. Geert Wilders kanaliseert die onvrede grotendeels binnen zijn PVV. De kenmerken van dit populisme zijn het hameren op ‘het gelijk van het volk’, het nationalisme en daaraan gekoppeld het wantrouwen tegenover buitenlanders of Nederlanders die een dubbele nationaliteit hebben en behoren tot de Islam. Het populisme is vooral een beweging tegen de gevestigde politiek, tegen de elite. Rond maatschappelijke onvrede zijn gemakkelijk bewegingen te organiseren. Dat hadden Jacobse en van Es (Koot en Bie) met hun Tegenpartij goed gezien. Hoe is het mogelijk dat mensen die tot het gelukkigste en meest tevreden volk van Europa behoren politiek zo ontevreden zijn?
Zijderveld gaat op zoek naar verklaringen. Hij brengt het griezelige van het populisme in kaart. Het scherpt onvrede, rancunes en haatgevoelens aan en teert er op. Niet te vergeten, het wakkert angst aan door te spreken van een islamisering van Europa. Europa als Eurabië. Zijderveld ziet op termijn een ‘ontmoskeelijking’ plaatsvinden. Hij waarschuwt voor het autoritaire en antidemocratische karakter van het beginsel dat de leider de stem van het volk vertegenwoordigt. Met de woorden van Zijderveld: ‘Populisme is politiek drijfzand. Het wil geen partijvorming, het wil beweging, op emoties en impulsen drijvende beweging. In wezen staat het populisme afwijzend tegenover de representatieve parlementaire democratie’(p.94). Zijderveld pleit voor een nuchter stelling nemen tegen populistische bewegingen als de PVV en TON. Dat kan alleen wanneer plaatselijk en landelijke politici zorgvuldig luisteren naar de burgers in de wijken en straten en contact met hen onderhouden. Waar burgers niet of onvoldoende gehoord worden, krijgen populistische bewegingen steeds meer voet aan de grond. Die grond blijkt steeds opnieuw drijfzand te zijn. Dat is de rode draad door het essay van Zijderveld. Hij heeft een belangrijke bijdrage geschreven voor een broodnodige discussie.

Zie ook de informatie over de conferentie Pastoraat en Populisme van het IKON Pastoraat op 13 november 2009 in de Regenboogkerk te Hilversum



Ga naar het archief
Zijderveldpopulismealsdrijfzand

        Populisme als politiek drijfzand
                Anton C. Zijderveld



Uitgeverij Cossee essay

Essays i.s.m. Felix Meritis
Paperback
11,5 x 19 cm
112 blz. | € 9,90
ISBN 978 90 5936 250 5 

Widget
IKOON van de week




Wilt u ook de widget van IKOON van de week voor uw website? Klik dan hier.


Widget
IMPULS de digitale dagkalender



Wilt u de widget van
IMPULS altijd zichtbaar
op uw website?
Klik dan hier.