IKON

  Home
 
   BEYERS NAUDÉ
  VRIJDAG 3 SEPTEMBER 2010
   BEYERS NAUDÉ   
AFRIKANER BUITEN DE KRAAL
IKON herhaalt televisieportret
van dr. C.F. Beyers Naudé


Bekijk de uitzending online
Windows Media SB | BB
Realplayer SB | BB

IKON televisie herhaalt dinsdagavond 7 september 2004 van 00.35 - 01.25 uur op Nederland 1 een indringend portret van de dinsdag overleden strijder tegen de Apartheid dr. C.F. Beyers Naudé. Het portret is eerder uitgezonden op 25 maart 1993.
Op negentien maart 1960 vond in Zuid-Afrika het 'bloedbad van Sharpeville' plaats. Op die dag protesteerde een menigte zwarten vreedzaam tegen de pasjeswetten. De veiligheidstroepen openden plotseling het vuur en 63 mensen werden in koelen bloede vermoord.

Sharpville markeert het begin van een onomkeerbare ontwikkeling in het leven van Christiaan Frederick Beyers Naudé. Naudé wordt beschouwd als één van de meest vooraanstaande blanke critici van het Apartheidssysteem van zijn tijd.

Naudé groeit op in een oerconservatief, fel nationalistisch en calvinistisch 'Boeren'-milieu. Na zijn studie theologie rijst zijn ster snel en wordt hij voorbestemd om de leidende figuur binnen de blanke Nederduits Gereformeerde Kerk te worden, op de president van de republiek na de belangrijkste persoon in het land. Eeuwige trouw en geheimhouding zweert hij als hij als jongste lid aller tijden mag toetreden tot de Broederbond, een machtige maar in het geheim opererende organisatie, waarvan alleen de blanke Nederlandstalige elite lid kan worden. In 1963 zegt hij zijn lidmaatschap op, als de Broederbond hem vanwege zijn aanhoudende kritiek op kerk en staat toevoegt: "Als je daarmee doorgaat volgen ernstige problemen en totale verwerping." Spoedig daarna wordt hem zijn predikantschap ontnomen en worden hij en zijn gezin bedreigd door anonieme brieven en telefoontjes.



Naudé wordt directeur van het Christelijk Instituut, een oecumenische en multiraciale organisatie tegen Apartheid. In 1977, hetzelfde jaar waarin zijn vriend Steve Biko wordt vermoord, wordt het instituut verboden en krijgt Naudé een z.g. banning-order. Er volgen acht jaar van sociaal isolement. Terugkijkend zegt hij: "Het was de bedoeling mij fysiek en psychisch te breken maar mede door de Hollandse koppigheid, die wij Boeren ook hebben, was ik vastbesloten dat niet te laten gebeuren." Gezien zijn bekendheid wordt hij daarna secretaris van de Zuid-Afrikaanse Raad van Kerken. Er was bij Naudé geen twijfel dat er een nieuw democratisch Zuid-Afrika zou komen, waarin de zwarte meerderheid zijn lang bevochten rechten zou hebben. De regering van president De Klerk was volgens hem bezig met "een meer verfijnde vorm van Apartheid te ontwikkelen".

Hoewel zijn gezondheid al in 1993 te wensen overliet, wist Naudé van geen ophouden: "Tal van mijn vrienden zijn vermoord. Ter nagedachtenis aan hen en vanwege het voorrecht dat ik nog leef blijf ik doorgaan. Het geeft mij innerlijke vrede, want hoe kan ik leven in Zuid-Afrika, als er nog zoveel pijn, droefheid en onrecht bestaat?"

Interview, regie en samenstelling: Hans van Gerven; camera: Eric Roos; geluid: Marc Radomsky; montage: Johan Commu; productie: Lioni Schrederhof en Ingrid Gavshon


Dr. Beyers Naudé

Zie ook:
Liturgie Herdenkingsdienst in de Domkerk in Utrecht
Column van de week van het IKON pastoraat
De uitzending van De Andere Wereld (12 sept)