Bekijk de uitzending online

Prof.mr. Pieter van Vollenhoven is onder meer voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid en hoogleraar risicomanagement aan de universiteit van Twente. Onder zijn leiding is de toedracht rond de Schipholbrand onderzocht. ‘Er hingen overal bewakingscamera’s. Het was ontzettend schokkend om die eerste beelden te zien. Hoe de rook de gangen vulde. Van bewakers zag je al gauw alleen nog de benen. Je maakt je zorgen over de brand, maar de rook die eraan vooraf gaat is veel erger. Die maakt het heel moeilijk om er iets aan te doen.’

Het onderzoek naar de Schipholbrand was het eerste grote onderzoek van de raad buiten de transportsector. Over de aard van het werk van de raad zegt Van Vollenhoven: ‘De waarheid vinden is buitengewoon ingewikkeld. Het is nog nooit voorgekomen dat iemand zei: wat heeft u onze fouten goed beschreven.’ In de stroom van vaak negatieve reacties die een onderzoeksrapport oproept, vergt het werk een continue alertheid en een kritische houding, ook ten aanzien van het eigen functioneren. De spraakmakende eindconclusie van de raad ten aanzien van de Schipholbrand was, dat ‘meer mensen de Schipholbrand hadden overleefd als de ministeries van Justitie en VROM zich aan de wetten en de regels hadden gehouden’. Het onderzoek luidde de val in van de ministers Donner en Dekker. Van Vollenhoven ontkent dat hij van tevoren wist dat er ministers zouden sneuvelen. ‘Mijn ervaring is dat ministers helemaal niet zo snel vertrekken. Anders waren er in het verleden al veel meer opgestapt.’ Over de slotconclusie zegt hij: ‘Veel mensen zeiden na het horen ervan: hoe kun je dat nou zeggen? Maar ik zou het zo weer zeggen en met mij de hele raad.’

De ‘versnippering van taken en diensten’ ziet Van Vollenhoven als één van de grootste problemen waar Nederland mee kampt als het om veiligheid gaat. ‘De wereld van de veiligheid is erg verkokerd en versnipperd. Iedereen zit op zijn eigen werkterrein en is daar zeer aan gehecht.’ Hij pleit daarom voor één minister van Veiligheid. Over dit punt, en over de vraag of we in Nederland voldoende in staat zijn om een grote ramp het hoofd te bieden, gaat hij in discussie met de minister van Binnenlandse Zaken, Guusje ter Horst. Vanuit het publiek praat mee Ira Helsloot, hoofd rampenbeheersing bij de Brandweer Amsterdam en hoogleraar crisisbeheersing en fysieke veiligheid aan de VU.

Herhaling: donderdag 23 augustus, 13.55 uur, Nederland 2.