Paul Rosenmöller over aflevering 3

Paul Rosenmöller en...
De val van de Muur

schaduw
Paul Rosenmöller over aflevering 3 Reageer op de uitzending
Bekijk de laatste uitzending

shcaduw



Paul Rosenmöller over aflevering 3

De echo van de Zingende Revolutie

"Wat de Baltische Staten speciaal maakt is dat ze door een massabeweging de onafhankelijkheid hebben weten af te dwingen van de Sovjet Unie. Anders dan in andere Sovjetstaten kwam het verzet hier echt door een massale inzet van de burgers.

Ik volg het spoor van een zeshonderd kilometer lange menselijke ketting die in 1989, nog voor de val van de Muur, liederen zingend protesteerde tegen de Russische overheersing.

Samen met een van de leiders van de onafhankelijkheidsstrijd, Trivimi Velliste, bezocht ik het stadion waar hij twintig jaar geleden een speech hield die de opstand in een stroomversnelling bracht. Het was heel bijzonder om daar te zijn en me de menigte voor te stellen die er in 1989 aanwezig was.

Het valt me op dat de inwoners van Estland, Letland en Litouwen minder nostalgie ervaren over het tijdperk van voor de revolutie dan de Oost-Duitsers en de Polen uit de eerdere afleveringen. Ze praten nog steeds heel gepassioneerd over die menselijke ketting van twintig jaar geleden, die tot de revolutie leidde. De mensen horen als het ware nog steeds de echo van de Zingende Revolutie.

De nieuwe generatie die het tijdperk van voor de omwenteling niet heeft meegemaakt, is zich volgens sommigen niet zo bewust van de verworven vrijheden. Om toch te laten voelen wat het was om onder de Russische dictatuur te leven, heeft een vrouw in Litouwen een soort museum ingericht dat terug gaat in de tijd. Ze heet Ruta Vanagaite, en wat we van haar hebben gefilmd hadden we integraal kunnen uitzenden - zo bevlogen deed ze haar verhaal.

Haar museum bestaat onder meer uit een bunker waarin het Stalin-tijdperk op indrukwekkende wijze wordt nagespeeld. De bezoekers worden er afgeblaft en voor onmogelijke dilemma’s gesteld. Het viel me op hoeveel indruk dat op hen maakte. Ik ben benieuwd of het in ons land ook zo gaat wanneer we mensen op deze manier de Tweede Wereldoorlog zouden laten ervaren.”