‘Waartoe lijden onschuldige mensen?’. Dat is de Grote vraag van professor Gilles Quispel. Quispel was tot aan zijn emeritaat hoogleraar aan de universiteiten van Harvard, Leuven en Utrecht. Al op het Dordtse gymnasium raakte hij geinteresseerd in de Gnosis, een ketterse stroming in de eerste eeuwen na Christus, die de nadruk legt op de kennis van het hart in plaats van op een persoonlijke god buiten de mens. ‘Dat verhaal over die persoonlijke god is zeer misleidend’ vindt Quispel.

Quispel heeft gezorgd voor de publicatie van een aantal van de Gnostische geschriften, die in 1952 gevonden zijn in Nag Hámmadi in Egypte. Daarbij waren twee nieuwe evangelies: het Evangelie der Waarheid van Valentinus, dat hij kon kopen dankzij de psychiater Carl Gustav Jung en het inmiddels bekende Thomasevangelie, dat hij uit Egypte haalde dankzij de tussenkomst van koningin Juliana, die hij goed gekend heeft en met wie hij zich zielsverwant voelt. ‘Een geestig mens’, ‘een zeer gelovige vrouw, esoterisch christen, die alles over had voor de vrede, inclusief het conflict met haar man’.

Quispel heeft pas onlangs een volledige vertaling met commentaar van beide evangelies kunnen publiceren, dankzij financiering van de Amsterdamse zakenman Joost Ritman. Hij zegt in de academische wereld, ook aan zijn eigen universiteit, veel te zijn tegengewerkt, doordat orthodoxen zich aan de bestaande bijbel wilden houden en linkse mensen de gnostiek te weinig maatschappijkritisch vonden. Hij is blij dat er nu wel belangstelling is voor zijn werk, ‘zelfs bij de IKON!’ Eva Verstoep

Gilles Quispel was 13 maart 2005 te gast in Het Vermoeden.
In IKON Zondagavond van 8 mei liet hij zijn licht schijnen over Het Evangelie van Thomas.

Hij met de wonderen de wereld uit
En ik in de mist van dit tijdloze land

Een paar regels uit de dichtbundel Mooi voetenwerk van Neerlandicus René van Loenen. Gedichten die op zoek zijn naar de werkelijkheid in de mystieke ervaring.

Een dichter blikt terug naar zijn overleden vader, ervaart hemel- én hellevaart en ziet in onooglijke planten een metafoor voor het leven.  Kees Schuurman

In zijn wekelijkse column laat dominee Bram Grandia weten dat hij na het zien van een Netwerkuitzending geen twijfel meer heeft over het doorspoelen van de Koran op Guantanamo Bay. Ook al herriep het Amerikaanse blad Newsweek hun bericht daaromtrent.

Het bloed van de moslimgevangenen is het zaad van de moskee...

De tekst van Grandia's column kunt u hier lezen.

Jezus en Maria Magdalena bedreven de liefde en de kerk heeft uit machtshonger de echte Jezus voor ons verborgen gehouden. Dat is wat veel mensen zich willen laten aanpraten door de fictie van Dan Brown. De schrijver beroept zich onder anderen op het Evangelie van Filippus, één van de oeroude teksten die in 1945 in een Egyptische grot werd gevonden.

Maar wat staat er nou écht in dat Filippusevangelie? Bas van Os wilde het weten en is daarom bezig met een proefschrift rondom het manuscript. Van Os is eigenlijk interimmanager van grote projecten op het gebied van infra en transport, maar al sinds zijn studententijd gegrepen door de haast onbegrijpelijke teksten van Nag Hámmadi. Hij hoopt te promoveren aan de Faculteit Godgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen.

Van Os wijst er trouwens op dat het Evangelie van Filippus waarschijn niet echt een door de kerk afgekeurd geschrift is. Tot op heden is slechts één manuscript gevonden, in Nag Hámmadi. De promovendus heeft als hypothese dat het Filippus-evangelie eigenlijk een doopinstructie betreft, en die werden ook in christelijke kringen niet gekopiëerd. De kerk kénde het manuscript niet en kon het dus ook niet verketteren.  Witho Oost

De duizenden jaren oude gedichten, die men 'psalmen' noemt, blijven mensen bezig houden. Het nieuwste bewijs is het boekje met CD Psalmen voor nu. Nieuwe vertalingen en melodieën moeten de oude teksten voor jonge mensen weer aantrekkelijk maken.

De jongste dichter uit het gezelschap is de 23-jarige Liesbeth Goedbloed, die onder anderen de lange dramatische Psalm 22 voor haar rekening nam.  Kees Schuurman